ಕೊಪ್ಪಳದ ಕಾಡುಗಳಿಗೆ ಮರಳಿದ ಹುಲಿ: ವನ್ಯಜೀವಿ ಸಂರಕ್ಷಣೆಗೆ ಹೊಸ ಆಶಾಕಿರಣ – ಮೌನೇಶ್ವರ ಮಾಲಿಪಾಟೀಲ್

ಕೊಪ್ಪಳ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಗಂಗಾವತಿ, ಯಲಬುರ್ಗಾ ಹಾಗೂ ಕುಷ್ಟಗಿ ತಾಲೂಕುಗಳ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಬೆಟ್ಟ–ಕಾಡು ಪ್ರದೇಶಗಳು ಹಿಂದೆ ವೈವಿಧ್ಯಮಯ ವನ್ಯಜೀವಿಗಳ ಆವಾಸಸ್ಥಾನವಾಗಿದ್ದವು.
ಹಲವು ದಶಕಗಳ ಹಿಂದೆ ಈ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಹುಲಿಗಳ ಸಂಚಾರವೂ ಇತ್ತು ಎಂಬ ಹಳೆಯ ದಾಖಲೆಗಳು ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯರ ನೆನಪುಗಳು ಹೇಳುತ್ತವೆ.
ಆದರೆ ಕಾಲಕ್ರಮೇಣ ಅರಣ್ಯ ಪ್ರದೇಶ ಕಡಿಮೆಯಾಗುವುದು, ಕೃಷಿ ವಿಸ್ತರಣೆ, ರಸ್ತೆ ನಿರ್ಮಾಣ ಮತ್ತು ಮಾನವ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳ ಹೆಚ್ಚಳದಿಂದ ದೊಡ್ಡ ಕಾಡುಪ್ರಾಣಿಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ಕಡಿಮೆಯಾಯಿತು.
ಒಂದು ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಹುಲಿಯ ಹೆಜ್ಜೆ ಗುರುತು ಕಂಡುಬರುತ್ತಿದ್ದ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಹಲವು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಹುಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಿಲ್ಲ.

ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಗಂಗಾವತಿ–ಆನೆಗೊಂದಿ–ಕಿಷ್ಕಿಂಧಾ ಬೆಟ್ಟಗಳ ಸುತ್ತಮುತ್ತ ಹುಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿರುವುದು ಸ್ಥಳೀಯರಲ್ಲಿ ಕುತೂಹಲ ಮತ್ತು ಆತಂಕ ಎರಡನ್ನೂ ಮೂಡಿಸಿದೆ.
ಅರಣ್ಯ ಇಲಾಖೆ ಕ್ಯಾಮೆರಾ ಟ್ರ್ಯಾಪ್‌ಗಳು ಹಾಗೂ ಇತರ ವಿಧಾನಗಳ ಮೂಲಕ ಹುಲಿಯ ಚಲನವಲನವನ್ನು ಗಮನಿಸುತ್ತಿದೆ.
ಸುಮಾರು ಐದು ದಶಕಗಳ ನಂತರ ಈ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಹುಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿರುವುದು ವನ್ಯಜೀವಿ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಮಹತ್ವದ ಬೆಳವಣಿಗೆಯಾಗಿದೆ.
ಬೇರೆ ದೊಡ್ಡ ಅರಣ್ಯ ಪ್ರದೇಶದಿಂದ ಆಹಾರ ಮತ್ತು ಸುರಕ್ಷಿತ ವಾಸಸ್ಥಳ ಹುಡುಕುತ್ತಾ ಹುಲಿ ಈ ಭಾಗಕ್ಕೆ ಬಂದಿರುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯಿದೆ.

ಹುಲಿಗೆ ಬದುಕಲು ದಟ್ಟ ಕಾಡು ಮಾತ್ರ ಸಾಕಾಗುವುದಿಲ್ಲ.
ಜಿಂಕೆ, ಕಾಡುಹಂದಿ, ಮೊಲ ಮತ್ತು ಇತರ ಕಾಡುಪ್ರಾಣಿಗಳಂತಹ ಸಾಕಷ್ಟು ಬೇಟೆ ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಬೇಕಾಗುತ್ತವೆ.
ಅದರ ಜೊತೆಗೆ ವರ್ಷಪೂರ್ತಿ ಅಥವಾ ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿಯೂ ನೀರಿನ ಲಭ್ಯತೆ ಅತ್ಯಂತ ಮುಖ್ಯ.
ಬೆಟ್ಟಗಳು, ಪೊದೆಗಳು, ಕಲ್ಲಿನ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಮತ್ತು ಉಳಿದಿರುವ ಕಾಡಿನ ತುಂಡುಗಳು ಹುಲಿಗೆ ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ಆಶ್ರಯ ನೀಡಬಹುದು.

ಆದರೆ ಇಂದಿನ ಕಿಷ್ಕಿಂಧಾ ಹಾಗೂ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಪ್ರದೇಶವು ದೊಡ್ಡ ಹುಲಿಗಳ ಶಾಶ್ವತ ಆವಾಸಸ್ಥಳವಾಗಲು ಹಲವು ಸವಾಲುಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸುತ್ತಿದೆ.
ಕಾಡು ಪ್ರದೇಶಗಳ ವಿಭಜನೆ, ಮಾನವ ವಸತಿ, ಕೃಷಿ ಪ್ರದೇಶಗಳ ವಿಸ್ತರಣೆ ಮತ್ತು ವಾಹನ ಸಂಚಾರ ವನ್ಯಜೀವಿಗಳ ಮುಕ್ತ ಸಂಚಾರಕ್ಕೆ ಅಡ್ಡಿಯಾಗಬಹುದು.
ಹುಲಿ ಜಾನುವಾರುಗಳನ್ನು ಬೇಟೆಯಾಡಲು ಆರಂಭಿಸಿದರೆ ರೈತರಿಗೆ ಆರ್ಥಿಕ ನಷ್ಟವಾಗಬಹುದು.
ಹುಲಿ ಮಾನವ ವಸತಿ ಪ್ರದೇಶದ ಹತ್ತಿರ ಬಂದರೆ ಮಾನವ–ವನ್ಯಜೀವಿ ಸಂಘರ್ಷದ ಅಪಾಯವೂ ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತದೆ.

ಆದ್ದರಿಂದ ಹುಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡ ತಕ್ಷಣ ಅದನ್ನು ಕೊಲ್ಲುವ ಅಥವಾ ಆತುರದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸುವ ಬದಲು ಅದರ ಚಲನವಲನವನ್ನು ವೈಜ್ಞಾನಿಕವಾಗಿ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡುವುದು ಅಗತ್ಯ.
ಅದು ಯಾವ ಪ್ರದೇಶದಿಂದ ಬಂದಿದೆ, ಎಷ್ಟು ದೂರ ಸಂಚರಿಸುತ್ತಿದೆ, ಯಾವ ಪ್ರಾಣಿಗಳನ್ನು ಬೇಟೆಯಾಡುತ್ತಿದೆ ಮತ್ತು ನೀರಿನ ಮೂಲಗಳನ್ನು ಹೇಗೆ ಬಳಸುತ್ತಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಬೇಕು.
ಹುಲಿಯ ಆರೋಗ್ಯ ಮತ್ತು ವಯಸ್ಸನ್ನು ಕೂಡ ಅರಣ್ಯ ಇಲಾಖೆ ಪರಿಶೀಲಿಸಬೇಕು.
ಜನರ ಸುರಕ್ಷತೆಗೆ ಅಪಾಯ ಕಂಡುಬಂದರೆ ಮಾತ್ರ ತಜ್ಞರ ಸಲಹೆಯೊಂದಿಗೆ ಸ್ಥಳಾಂತರದಂತಹ ಕ್ರಮ ಕೈಗೊಳ್ಳಬೇಕು.

ಸ್ಥಳೀಯ ಜನರ ಸಹಕಾರವಿಲ್ಲದೆ ವನ್ಯಜೀವಿ ಸಂರಕ್ಷಣೆ ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ.
ಗ್ರಾಮಸ್ಥರು ಹುಲಿಯನ್ನು ಹಿಂಬಾಲಿಸುವುದು, ಅದರ ಹತ್ತಿರ ಹೋಗುವುದು ಅಥವಾ ಗುಂಪಾಗಿ ಸೇರಿ ನೋಡುವುದನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಬೇಕು.
ಹುಲಿ ಕಂಡುಬಂದರೆ ತಕ್ಷಣ ಅರಣ್ಯ ಇಲಾಖೆಗೆ ಮಾಹಿತಿ ನೀಡಬೇಕು.
ರೈತರು ತಮ್ಮ ಜಾನುವಾರುಗಳನ್ನು ರಾತ್ರಿ ಸುರಕ್ಷಿತ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಕಟ್ಟಿಹಾಕುವುದು ಉತ್ತಮ.

ಭವಿಷ್ಯದಲ್ಲಿ ಕಿಷ್ಕಿಂಧಾ, ಆನೆಗೊಂದಿ, ಸಾಣಾಪುರ, ಬಸಾಪುರ ಹಾಗೂ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಬೆಟ್ಟ–ಕಾಡು ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸುವ ವನ್ಯಜೀವಿ ಕಾರಿಡಾರ್‌ಗಳನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸುವ ಬಗ್ಗೆ ಸರ್ಕಾರ ಚಿಂತಿಸಬಹುದು.
ಅರಣ್ಯ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಳೀಯ ಸಸ್ಯಗಳನ್ನು ಬೆಳೆಸುವುದು, ನೀರಿನ ಮೂಲಗಳನ್ನು ಸಂರಕ್ಷಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಅಕ್ರಮ ಬೇಟೆಯನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ತಡೆಯುವುದು ಅಗತ್ಯ.
ಬೇಟೆ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ಹೆಚ್ಚಾದರೆ ಹುಲಿಯಂತಹ ದೊಡ್ಡ ಮಾಂಸಾಹಾರಿ ಪ್ರಾಣಿಗಳಿಗೆ ಸಹಜ ಆಹಾರ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ.
ಇದರಿಂದ ಜಾನುವಾರುಗಳ ಮೇಲೆ ಅವುಗಳ ಅವಲಂಬನೆಯೂ ಕಡಿಮೆಯಾಗಬಹುದು.

ಕಿಷ್ಕಿಂಧಾ ಬೆಟ್ಟಗಳಲ್ಲಿ ಹುಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿರುವುದು ಕೇವಲ ಒಂದು ಹುಲಿಯ ಆಗಮನವಲ್ಲ.
ಇದು ಕೊಪ್ಪಳದ ಒಣಭೂಮಿ ಕಾಡುಗಳಲ್ಲಿಯೂ ವನ್ಯಜೀವಿಗಳಿಗೆ ಇನ್ನೂ ಅವಕಾಶವಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ತೋರಿಸುವ ಪ್ರಕೃತಿಯ ಸಂದೇಶವಾಗಿದೆ.
ಒಂದು ಹುಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ ಎಂಬ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ಈ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ತಕ್ಷಣ ಹುಲಿ ಅಭಯಾರಣ್ಯವೆಂದು ಘೋಷಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ.
ಆದರೆ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಅಧ್ಯಯನ ನಡೆಸಿ, ವನ್ಯಜೀವಿಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ಮತ್ತು ಆವಾಸಸ್ಥಳದ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಇದು ಉತ್ತಮ ಅವಕಾಶವಾಗಿದೆ.

ಹುಲಿಯನ್ನು ಸಂರಕ್ಷಿಸುವುದರಿಂದ ಕೇವಲ ಹುಲಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಪ್ರಯೋಜನವಿಲ್ಲ.
ಹುಲಿಯ ಆವಾಸಸ್ಥಳವನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಿದಾಗ ಜಿಂಕೆ, ಕಾಡುಹಂದಿ, ಮೊಲ, ನವಿಲು, ವಿವಿಧ ಪಕ್ಷಿಗಳು, ಸರೀಸೃಪಗಳು ಮತ್ತು ಅನೇಕ ಸಸ್ಯಗಳಿಗೂ ರಕ್ಷಣೆ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ.
ಆದ್ದರಿಂದ ಹುಲಿಯ ಆಗಮನವನ್ನು ಭಯದ ಘಟನೆ ಎಂದು ಮಾತ್ರ ನೋಡದೆ, ಕೊಪ್ಪಳದ ವನ್ಯಜೀವಿ ಸಂರಕ್ಷಣೆಗೆ ದೊರೆತಿರುವ ಹೊಸ ಅವಕಾಶವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಬೇಕು.
ಅರಣ್ಯ ಇಲಾಖೆ, ಸ್ಥಳೀಯ ಆಡಳಿತ, ರೈತರು ಮತ್ತು ಗ್ರಾಮಸ್ಥರು ಒಟ್ಟಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರೆ ಈ ಪ್ರದೇಶದ ಪ್ರಕೃತಿ ಸಂಪತ್ತನ್ನು ಮುಂದಿನ ಪೀಳಿಗೆಗೂ ಉಳಿಸಬಹುದು.
ದಶಕಗಳ ನಂತರ ಮರಳಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿರುವ ಈ ಹುಲಿ ಕೊಪ್ಪಳದ ಕಾಡುಗಳ ಭವಿಷ್ಯದ ಬಗ್ಗೆ ಹೊಸ ಆಶಾಕಿರಣ ಮೂಡಿಸಿದೆ.