ಮಂಡಲಮರಿ ಬೆಟ್ಟದ ಗುಹೆಗಳಲ್ಲಿ ತೋಳಗಳ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ – ಮೌನೇಶ್ವರ ಮಾಲಿ ಪಾಟೀಲ್

ಮ

ಂಡಲಮರಿ ಬೆಟ್ಟಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದಾಗ ಕಣ್ಣಿಗೆ ಕಾಣುವುದು ಕೇವಲ ಕಲ್ಲುಬಂಡೆಗಳಲ್ಲ; ಹಸಿರು ಪೊದೆಗಳು, ನೈಸರ್ಗಿಕ ಗುಹೆಗಳು, ಬಯಲು ಪ್ರದೇಶಗಳು ಮತ್ತು ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ವಿಶಾಲ ಪ್ರಕೃತಿ ಮನಸ್ಸಿಗೆ ಆಕರ್ಷಣೆಯಾಗುತ್ತವೆ. ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ನಾನು ಈ ಬೆಟ್ಟಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿ, ಸ್ಥಳೀಯ ಕುರಿಗಾಹಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಮಾತನಾಡಿದಾಗ ಇಲ್ಲಿನ ತೋಳಗಳ ಬದುಕಿನ ಬಗ್ಗೆ ಹಲವು ಕುತೂಹಲಕಾರಿ ಸಂಗತಿಗಳು ತಿಳಿದುಬಂದವು.

ನಾನು ಮಾತನಾಡಿದ ಸ್ಥಳೀಯ ಕುರಿಗಾಹಿ ಶರಣಪ್ಪ ಅವರ ಪ್ರಕಾರ, ಮಂಡಲಮರಿ ಬೆಟ್ಟದ ಸುತ್ತಮುತ್ತ ತೋಳಗಳು ಎರಡು ಗುಂಪುಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸುತ್ತವೆ. ಒಂದು ಗುಂಪಿನಲ್ಲಿ 7 ತೋಳಗಳು, ಮತ್ತೊಂದು ಗುಂಪಿನಲ್ಲಿ 11 ತೋಳಗಳು ಇವೆ. ಅವು ಬೆಟ್ಟದ ಕಲ್ಲುಬಂಡೆಗಳ ನಡುವಿನ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಗುಹೆಗಳನ್ನು ಆಶ್ರಯವನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡು, ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಆಹಾರ ಹುಡುಕುತ್ತವೆ. ಫೋಟೋಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣುವ ಬಂಡೆಗಳ ರಚನೆ ಮತ್ತು ಪೊದೆ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಅವುಗಳಿಗೆ ಅಡಗಿಕೊಳ್ಳಲು ಸೂಕ್ತವಾದ ಸ್ಥಳಗಳಾಗಿವೆ.

ಸ್ಥಳೀಯ ಕುರಿಗಾಹಿಗಳಲ್ಲಿ ತೋಳಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಇರುವ ನಂಬಿಕೆ ಇನ್ನಷ್ಟು ವಿಶಿಷ್ಟವಾಗಿದೆ. ಶರಣಪ್ಪ ಅವರು ಹೇಳಿದಂತೆ, ಅವರು ತೋಳವನ್ನು ಕೇವಲ ಕಾಡುಪ್ರಾಣಿಯಾಗಿ ನೋಡುವುದಿಲ್ಲ; ‘ಸಹೋದರ ಮಾವ’ ಎಂಬ ಭಾವನೆಯಿಂದ ನೋಡುತ್ತಾರೆ. ತಮ್ಮ ಕುರಿಮಂದೆಯಲ್ಲಿ ತೋಳಕ್ಕೂ ಒಂದು ಪಾಲು ಇದೆ ಎಂಬ ನಂಬಿಕೆ ಅವರಲ್ಲಿದೆ. ತೋಳವು ಕುರಿಯನ್ನು ಹಿಡಿದು ತಿಂದರೂ ಅದನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣ ದುರದೃಷ್ಟವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸದೆ, ‘ಮಾವನ ಪಾಲು’ ಎಂದು ಸ್ವೀಕರಿಸುವ ಮನೋಭಾವವೂ ಕೆಲವರಲ್ಲಿದೆ.

ಇನ್ನೊಂದು ಆಸಕ್ತಿದಾಯಕ ನಂಬಿಕೆಯೆಂದರೆ, ತೋಳವು ಮಂದೆಯಲ್ಲಿರುವ ದುರ್ಬಲ ಅಥವಾ ರೋಗಗ್ರಸ್ತ ಕುರಿಯನ್ನು ಹಿಡಿದುಕೊಂಡು ಹೋದರೆ ಉಳಿದ ಕುರಿಗಳಿಗೆ ಒಳಿತಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ಕೆಲ ಕುರಿಗಾಹಿಗಳು ಭಾವಿಸುತ್ತಾರೆ. ದುರ್ಬಲ ಪ್ರಾಣಿ ದೂರವಾದರೆ ಆರೋಗ್ಯಕರ ಕುರಿಗಳು ಚೆನ್ನಾಗಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತವೆ, ಇದರಿಂದ ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಮಂದೆಯ ಮಾಲೀಕನಿಗೆ ಲಾಭವಾಗುತ್ತದೆ ಎಂಬುದು ಅವರ ನಂಬಿಕೆ. ಇದು ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ನಿರ್ಣಯವಲ್ಲ; ಆದರೆ ಪ್ರಕೃತಿಯೊಂದಿಗೆ ದೀರ್ಘಕಾಲ ಬದುಕಿರುವ ಕುರಿಗಾಹಿಗಳ ವಿಶಿಷ್ಟ ಜನಪದ ದೃಷ್ಟಿಕೋನವಾಗಿದೆ.

ತೋಳಗಳ ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿಯೂ ಪ್ರಕೃತಿಯ ಅದ್ಭುತ ಭಾಗವಾಗಿದೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಅವು ಗುಂಪಿನಲ್ಲಿ ಬದುಕುತ್ತವೆ. ಮರಿಗಳನ್ನು ಸುರಕ್ಷಿತ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಗುಹೆಗಳು ಮತ್ತು ಬಂಡೆಗಳ ಆಶ್ರಯದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಸುತ್ತವೆ. ಮರಿಗಳು ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ತಾಯಿಯ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿದ್ದು, ಬೆಳೆಯುತ್ತಾ ಬಂದಂತೆ ಗುಂಪಿನ ಜೀವನಕ್ಕೆ ಹೊಂದಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ.

ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ತೋಳಗಳಿಗೆ ಮಹತ್ವದ ಸ್ಥಾನವಿದೆ. ಅವು ಪರಭಕ್ಷಕಗಳಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಕೆಲವು ಬೇಟೆ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತವೆ. ದುರ್ಬಲ ಪ್ರಾಣಿಗಳನ್ನು ಬೇಟೆಯಾಡುವುದರಿಂದ ಆಹಾರ ಸರಪಳಿಯ ಸಮತೋಲನಕ್ಕೂ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡುತ್ತವೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ತೋಳದ ಉಪಸ್ಥಿತಿ ಒಂದು ಪ್ರದೇಶದ ಆರೋಗ್ಯಕರ ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಸಂಕೇತವೂ ಆಗಬಹುದು.

ಕರ್ನಾಟಕದ ಒಣ ಮತ್ತು ಅರೆ-ಒಣ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಭಾರತೀಯ ತೋಳಗಳು (Canis lupus pallipes) ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ. ಮಂಡಲಮರಿಯಂತಹ ಕಲ್ಲುಬಂಡೆಗಳು, ಪೊದೆ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಮತ್ತು ಬಯಲು ಭೂಪ್ರದೇಶಗಳು ಇವುಗಳಿಗೆ ಸೂಕ್ತವಾದ ವಾಸಸ್ಥಳವನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತವೆ.

ಸ್ಥಳೀಯರಿಗೆ ಒಂದು ಮನವಿ
ಮಂಡಲಮರಿ ಬೆಟ್ಟದ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಪರಿಸರವನ್ನು ಕಾಪಾಡುವುದು ನಮ್ಮೆಲ್ಲರ ಜವಾಬ್ದಾರಿ. ಆದ್ದರಿಂದ ಬೆಟ್ಟದ ಸುತ್ತಮುತ್ತ ಸತ್ತ ಎಮ್ಮೆ, ಹಸು, ಕೋಳಿ ಅಥವಾ ಇತರ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಅವಶೇಷಗಳನ್ನು ಹಾಗೂ ಕೋಳಿ ತ್ಯಾಜ್ಯವನ್ನು ಎಸೆಯದಂತೆ ಸ್ಥಳೀಯರಲ್ಲಿ ಮನವಿ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳೋಣ. ಇಂತಹ ತ್ಯಾಜ್ಯದಿಂದ ನಾಯಿಗಳು ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಆಕರ್ಷಿತವಾಗಿ ತೋಳಗಳ ಸಹಜ ಸಂಚಾರಕ್ಕೆ ಅಡ್ಡಿಯಾಗಬಹುದು. ನಾಯಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಂಘರ್ಷ ಉಂಟಾದರೆ ತೋಳಗಳಿಗೂ ಅಪಾಯ ಎದುರಾಗಬಹುದು.
ತೋಳಗಳು ಕೂಡ ಈ ನೆಲದ ಜೀವಿಗಳೇ. ಅವುಗಳ ಗುಹೆಗಳು, ವಾಸಸ್ಥಳ ಮತ್ತು ಸಹಜ ಬದುಕನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವುದು ನಮ್ಮ ಕರ್ತವ್ಯ. ಮಂಡಲಮರಿ ಬೆಟ್ಟದ ಪ್ರಕೃತಿ ಸೌಂದರ್ಯ, ವನ್ಯಜೀವಿ ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯನ್ನು ಮುಂದಿನ ಪೀಳಿಗೆಗೂ ಉಳಿಸೋಣ

✍️ಮೌನೇಶ್ವರ ಮಾಲಿಪಾಟೀಲ್